Her Şeyi Yapay Zekâya Sorarken: Dijital Kolaylık ile Beceri Kaybı Arasındaki Denge

Öz. Üretken yapay zekâ, bir görevin tamamlanmasını kolaylaştırırken o görevin gerektirdiği becerilerin nasıl kazanıldığı ve korunduğu konusunda yeni sorular doğurmaktadır. Bu çalışmanın amacı, yapay zekâ destekli üretimin öğrenme, eleştirel düşünme, yeterlik algısı, yaratıcı üretim ve bağımsız karar verme üzerindeki olası etkilerini bilişsel iş devri bağlamında değerlendirmektir. Çalışma, amaçlı olarak seçilen on üç akademik yayına dayalı eleştirel anlatısal derleme niteliğindedir. Deneysel bulgular, kullanıcıların öz bildirimleri ve kavramsal açıklamalar birbirinden ayrılarak incelenmiştir. Seçilmiş araştırmalar, araç desteğiyle yüksek performans göstermenin bağımsız öğrenmeyle özdeş olmadığını, araca güvenin değerlendirme çabasını etkileyebildiğini ve yaratıcı çıktının kalitesi ile çıktılar arasındaki çeşitliliğin farklı yönlerde değişebildiğini göstermektedir. Bununla birlikte pedagojik olarak yapılandırılmış yapay zekâ desteğinin öğrenmeyi geliştirebildiğine ilişkin bulgular da bulunmaktadır. Bu nedenle mevcut kanıtlar, bütün kullanımları kapsayan kalıcı bir beceri kaybı veya zihinsel zarar yargısını desteklememektedir. Çalışmada görevin amacı, yardımın zamanlaması, kullanıcının ön bilgisi ve bağımsız performansın değerlendirilmesi etrafında beceri koruyucu bir kullanım çerçevesi önerilmektedir. Dijital özerklik, teknolojiden bütünüyle bağımsızlık yerine, yardımın sınırlarını belirleme, gerekçeleri değerlendirme ve gerektiğinde kararı düzeltme kapasitesi olarak ele alınmaktadır.